PV: Thưa ông, trong năm 2008 Toà án Nhân dân TP Hà Nội đã thụ lý giải quyết bao nhiêu vụ kiện tranh chấp hợp đồng tín dụng mà trong đó có chuyện người có tài sản thế chấp vay 1 nhưng thực chất khoản tiền vay ngân hàng do dịch vụ tư vấn đứng tên nhiều gấp hàng chục lần?
Thẩm phán Phạm Tuấn Anh: Theo pháp luật, Toà án chỉ giải quyết vụ kiện giữa nguyên đơn là ngân hàng (bên đòi nợ) và bị đơn là cá nhân hoặc pháp nhân (bên vay nợ). Khi vay, bên vay nợ có thể thế chấp tài sản của chính mình hoặc tài sản của một người thứ ba. Thời gian gần đây trong các vụ việc Toà thụ lý thì hầu hết tài sản thế chấp đều là của người thứ ba. Trong quá trình thụ lý, giải quyết, khi tiến hành điều tra, xác minh, tìm hiểu Toà án được biết trong nhiều vụ việc, người có tài sản thế chấp chỉ có nhu cầu vay 1 nhưng thực chất khoản tiền vay ngân hàng trong hợp đồng tín dụng lại lớn gấp nhiều lần. Toà án chưa có con số thống kê chính xác nhưng thời gian gần đây số vụ việc kiểu này rất nhiều.
PV: Trong các vụ việc kiểu này thì người có tài sản thế chấp sẽ phải đối mặt với những rủi ro gì, thưa ông?
Thẩm phán Phạm Tuấn Anh: Như tôi đã nói, trong trường hợp này người có tài sản thế chấp là người thứ 3. Có nghĩa là họ không trực tiếp đứng ra ký hợp đồng tín dụng với ngân hàng mà là một cá nhân hoặc một pháp nhân khác. Họ chỉ dùng tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của mình thế chấp cho ngân hàng để đảm bảo cho việc vay nợ này. Vì thế, họ chỉ ký một hợp đồng ba bên (gồm ngân hàng, người vay và người đứng tên tài sản thế chấp ) bảo lãnh bằng tài sản tại Phòng công chứng. Trong hợp đồng này qui định rất rõ về nghĩa vụ của người bảo lãnh là nếu bên vay nợ không có khả năng thanh toán thì ngân hàng sẽ phát mại tài sản thế chấp để thu hồi nợ. Nhưng do hiểu biết pháp luật hạn chế, khi ký hợp đồng bảo lãnh họ không đọc hoặc không đọc kỹ các điều khoản trong hợp đồng, thậm chí có người còn không biết đó là hợp đồng gì mà vẫn ký. Thế cho nên khi xảy ra chuyện rồi vẫn còn ngơ ngác cãi rằng, tôi có vay tiền ngân hàng đâu mà ngân hàng đòi bán nhà của tôi.
Vì vậy, khi người có tài sản thế chấp đã trả đủ 100 triệu đồng tiền mình vay nhưng bên đứng tên vay nợ ngân hàng lại chưa trả 900 triệu đồng thì ngân hàng buộc phải tiến hành các thủ tục cần thiết để phát mại tài sản tức là bán tài sản thế chấp. Người dân sẽ mất nhà. Đó là rủi ro lớn nhất mà người bảo lãnh sẽ phải đối mặt.
PV: Thế còn trong trường hợp người có tài sản thế chấp vì ngại mất thời gian không trực tiếp đứng ra ký hợp đồng bảo lãnh mà uỷ quyền tất cho “cò mồi” làm dịch vụ thì có nguy hiểm không, thưa ông?
Thẩm phán Phạm Tuấn Anh: Trường hợp này rất nguy hiểm. Người có tài sản sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn. Bởi vì, khi anh đã ký giấy uỷ quyền cho “cò mồi” thì có nghĩa là “cò mồi” sẽ thay anh giải quyết mọi vấn đề có liên quan đến tài sản của anh. “Cò mồi” có thể bán đứt tài sản của anh, có thể đem tài sản đó đi cầm cố mà không cần có sự đồng ý của anh. Nhưng đáng tiếc là do một số người không hiểu biết pháp luật hoặc hiểu biết hạn chế mà cứ nhắm mắt ký bừa các hợp đồng uỷ quyền. Khi ký họ cứ tưởng rằng mình uỷ quyền cho cò mồi là mình có lợi, mình sẽ không phải mất thời gian đi đến các cơ quan chức năng để làm thủ tục mà cò mồi sẽ giúp mình từ A đến Z. Chỉ đến khi xảy ra hậu quả thì cả bên vay nợ lẫn “cò mồi” được uỷ quyền trốn mất tiêu, chỉ còn lại người có tài sản là lãnh đủ hậu quả.
PV: Với tư cách là Chánh Toà, là thẩm phán, đã từng xét xử nhiều vụ kiện tụng liên quan đến lĩnh vực này, ông có lời khuyên gì cho người dân tránh được những cái bẫy kiểu như đã nêu trên?
Thẩm phán Phạm Tuấn Anh: Tại nhiều phiên toà, là người xét xử tôi rất đau lòng khi thấy nhiều người dân do thiếu hiểu biết về pháp luật, nghe lời dụ ngon dỗ ngọt của bọn “cò mồi” mà ký bừa vào các hợp đồng thế chấp, hợp đồng uỷ quyền dẫn đến hậu quả mất nhà, mất đất, mất tài sản.
Ví như, thông thường hồ sơ xin vay vốn của cá nhân, của hộ gia đình thường khó được ngân hàng đáp ứng hơn là của doanh nghiệp. Vì khó nên người dân khi muốn vay vốn mới phải thông qua dịch vụ mà thực chất là “cò mồi”. Tôi chắc rằng ngân hàng không biết và không bao giờ khuyến khích việc người dân thông qua doanh nghiệp để vay vốn ngân hàng, có nghiã là nguồn vốn của ngân hàng phải qua một cầu trung gian mới đến được với người dân. Nhưng muốn biết được điều này thì ngân hàng phải kiểm soát kỹ nguồn tiền mình đã cho vay xem nó có được sử dụng đúng mục đích không, có đúng với phương án sử dụng vốn vay mà doanh nghiệp trình khi vay không. Tôi nghĩ rằng, nếu ngân hàng làm tốt khâu này thì cũng sẽ hạn chế được tình trạng lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp để vay vốn, sử dụng tài sản của người dân để thế chấp rồi chiếm đoạt như đã nêu trên.
| Bộ trưởng GD-ĐT: “Không có giới hạn thông tin chống tiêu cực thi cử” |
| “Thu hồi đất cho dự án kinh tế là quy định không văn minh” |
| Tổng Bí thư: “Chọn cán bộ không nên chỉ… độc diễn” |
| "Tôi sẽ kiện nếu băm nát Đàn Xã Tắc" |
| Vì sao Bộ Y tế bất ngờ dừng sử dụng vắc xin Quinvaxem? |
| "Cầu vượt sẽ ảnh hưởng đến Đàn Xã Tắc" |
| Ông Nguyễn Bá Thanh: Tôi không có tiền trong tài khoản ở nước ngoài |
| “Không có chuyện đổi tiền ở thời điểm này” |
| “Lương thứ trưởng hơn chục triệu, chi xe công gấp ba” |
| Xe chưa sang tên: CSGT không được hỏi |